Κρίσεις πανικού και ψυχοθεραπεία

Οι κρίσεις πανικού μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την καθημερινότητα, ιδιαίτερα όταν συνοδεύονται από τον φόβο μιας επόμενης κρίσης και από την αποφυγή δραστηριοτήτων ή μετακινήσεων. Η ψυχοθεραπεία για τις κρίσεις πανικού έχει μελετηθεί εκτενώς, με τη Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία να διαθέτει την πιο σταθερή ερευνητική τεκμηρίωση.

Σύγκριση τριών μορφών ψυχοθεραπείας

Τυχαιοποιημένη μελέτη, στη Νέα Υόρκη και στη Φιλαδέλφεια, που πραγματοποιήθηκε σε 201 άτομα με διαταραχή πανικού, με ή χωρίς αγοραφοβία, συνέκρινε την αποτελεσματικότητα της Γνωστικής Συμπεριφορικής Θεραπείας, της Ψυχοδυναμικής Ψυχοθεραπείας Εστιασμένης στον Πανικό και της Εφαρμοσμένης Χαλάρωσης. Οι συμμετέχοντες πραγματοποίησαν από 19 έως 24 συνεδρίες μέσα σε διάστημα 12 εβδομάδων.

Και οι τρεις παρεμβάσεις συνδέθηκαν με σημαντική βελτίωση των συμπτωμάτων. Τα αποτελέσματα παρουσίασαν διαφορές μεταξύ των δύο ερευνητικών κέντρων, ωστόσο η Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία είχε την πιο σταθερή απόδοση και στα δύο κέντρα. Η Εφαρμοσμένη Χαλάρωση εμφάνισε το υψηλότερο ποσοστό εγκατάλειψης της θεραπείας. Συγκεκριμένα, τη διέκοψε το 41% των συμμετεχόντων, έναντι 25% στη Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία και 22% στην ψυχοδυναμική θεραπεία.

Τα ευρήματα δείχνουν ότι η Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία είχε τα πιο σταθερά αποτελέσματα, ανεξάρτητα από το θεραπευτικό κέντρο στο οποίο εφαρμόστηκε.

Τι δείχνουν τα νεότερα δεδομένα;

Μια μεταγενέστερη μελέτη εξέτασε 136 τυχαιοποιημένες μελέτες ψυχοθεραπείας για τη διαταραχή πανικού. Στην αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας συμπεριλήφθηκαν δεδομένα από 7.352 συμμετέχοντες.

Η Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία και η βραχεία ψυχοδυναμική θεραπεία παρουσίασαν καλύτερα αποτελέσματα από τη συνήθη αντιμετώπιση και θεωρήθηκαν θεραπευτικές επιλογές πρώτης γραμμής. Η βεβαιότητα των δεδομένων ήταν υψηλότερη για τη Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία. Όταν αφαιρέθηκαν από την ανάλυση οι μελέτες με υψηλό κίνδυνο μεροληψίας, μόνο η Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία εξακολούθησε να υπερέχει στατιστικά από τη συνήθη αντιμετώπιση.

Τα αποτελέσματα αυτά δείχνουν ότι η Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία διαθέτει σήμερα την πιο εκτεταμένη και σταθερή ερευνητική τεκμηρίωση για την αντιμετώπιση της διαταραχής πανικού.

Πώς βοηθά η Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία;

Η Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία της διαταραχής πανικού μπορεί να περιλαμβάνει:

• ενημέρωση για τη λειτουργία του άγχους και του πανικού,
• σταδιακή έκθεση στις σωματικές αισθήσεις που προκαλούν φόβο,
• περιορισμό των συμπεριφορών ασφαλείας,
• σχεδιασμό για τη διατήρηση των αποτελεσμάτων και την πρόληψη της υποτροπής

Έρευνα που εξέτασε τους μηχανισμούς αλλαγής στη Γνωστική Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία και στην εστιασμένη στον πανικό ψυχοδυναμική θεραπεία έδειξε ότι η ακριβέστερη ερμηνεία των σωματικών αισθήσεων και η καλύτερη κατανόηση του νοήματος των συμπτωμάτων προέβλεπαν τη μετέπειτα μείωση της έντασης του πανικού.

Η διαταραχή πανικού μπορεί να περιορίσει σημαντικά τη ζωή ενός ανθρώπου, είναι όμως αντιμετωπίσιμη. Μέσα από μια κατάλληλα προσαρμοσμένη θεραπευτική παρέμβαση, το άτομο μπορεί να κατανοήσει τον μηχανισμό του πανικού, να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο αντιδρά στις σωματικές αισθήσεις και να ανακτήσει σταδιακά την ελευθερία στις επιλογές και στις μετακινήσεις του.

πηγές:

• Milrod, B., Chambless, D. L., Gallop, R., et al. (2016). Psychotherapies for Panic Disorder: A Tale of Two Sites. Journal of Clinical Psychiatry, 77(7), 927–935
• Papola, D., Ostuzzi, G., Tedeschi, F., et al. (2022). Comparative efficacy and acceptability of psychotherapies for panic disorder with or without agoraphobia: Systematic review and network meta-analysis of randomised controlled trials. British Journal of Psychiatry, 221(3), 507–519
• Barber, J. P., Milrod, B., Gallop, R., et al. (2020). Processes of Therapeutic Change: Results from the Cornell–Penn Study of Psychotherapies for Panic Disorder. Journal of Counseling Psychology, 67(2), 222–231